2.3. Chăm sóc tảo trong quá trình nuôi

Sau khi cấy giống, việc chăm sóc đóng vai trò quan trọng để đảm bảo sinh khối phát triển mạnh, không bị tạp nhiễm và đạt năng suất thu hoạch cao. Giai đoạn nuôi tảo cần được theo dõi sát sao từng ngày, đặc biệt trong 2 tuần đầu tiên.

1. Theo dõi và điều chỉnh các yếu tố môi trường

1.1. Ánh sáng

• Thời lượng chiếu sáng: Ít nhất 16 giờ mỗi ngày. Tảo xoắn là loài quang hợp bắt buộc nên khi thiếu sáng tảo sẽ chậm phát triển, thậm chí chết.

• Cường độ ánh sáng: Tuỳ thuộc vào giống tảo và mật độ tảo mà duy trì chiếu sáng ở cường độ khác nhau.

• Nguồn sáng sử dụng:

  • Nuôi ngoài trời: Ưu tiên ánh sáng tự nhiên, che lưới khi nắng quá gắt.

  • Nuôi trong nhà: Dùng đèn LED hoặc huỳnh quang (ánh sáng trắng hoặc xanh dương nhạt), đặt cách mặt nước 15–25 cm.

1.2. Nhiệt độ

• Nhiệt độ lý tưởng: 27–35°C

• Dưới 25°C: tảo sinh trưởng chậm

• Trên 38°C: tảo dễ bị chết hoặc ngừng sinh trưởng.

• Nếu nuôi ở vùng lạnh hoặc trong nhà có thể sử dụng thiết bị ổn nhiệt.

1.3. Độ pH

• pH tối ưu: Tảo sinh trưởng tốt nhất ở vùng pH từ 8.5–10.5

• Tảo xoắn chịu kiềm cao, pH < 8 sẽ khiến tảo yếu hoặc sinh vật tạp nhiễm sẽ phát triển mạnh.

• Để ổn định pH: Bổ sung NaHCO₃ hoặc Na₂CO₃. Cần theo dõi pH hàng ngày bằng giấy quỳ hoặc máy đo pH cầm tay

2. Dinh dưỡng bổ sung

Tảo xoắn hấp thu dinh dưỡng trực tiếp từ môi trường. Môi trường cạn kiệt chất sẽ khiến tảo sinh trưởng chậm, bị yếu và dễ bị chết.

• Cách bổ sung: Bổ sung vi chất chia làm 2–3 lần/tuần tùy theo màu nước và mật độ tảo.

• Các dưỡng chất chính cần thiết: Nguồn Nitơ (NaNO3), Nguồn Phospho (NaH₂PO₄ hoặc KH₂PO₄), Các nguồn khác: Sắt và vi lượng: FeSO₄, MgSO₄, vi lượng dạng chelate (EDTA)

• Dấu hiệu thiếu chất: Tảo chuyển sang màu vàng nhạt hoặc xanh lợt, nước trong dần, tảo bị lắng đáy.

3. Sục khí và khuấy đảo

• Mục đích: Tránh lắng đáy, cung cấp CO₂, loại bỏ O₂ giúp tảo phân bố đều và tăng quang hợp.

• Phương pháp: Sục khí bằng máy thổi khí  (air pump) là phổ biến nhất, tiết kiệm, Cánh khuấy chậm: dùng trong các bể nuôi khá lớn.

• Tần suất sục khí: Liên tục hoặc ít nhất 12–18 giờ/ngày (ưu tiên sục khí vào ban ngày khi có ánh sáng).

4. Kiểm soát tạp nhiễm

Tảo xoắn ít khi bị nhiễm tạp nếu được nuôi trong điều kiện tốt và tảo sinh trưởng mạnh. Tuy nhiên, nếu môi trường kém ổn định, các loài vi khuẩn hoặc tảo khác có thể xâm nhập.

• Biện pháp phòng ngừa:

1. Dụng cụ nuôi phải được rửa sạch, phơi khô nắng trước khi sử dụng
2. Không đổ nước mới vào đột ngột – phải điều chỉnh nhiệt độ, pH và hòa tan dưỡng chất trước
3. Không dùng nước máy chứa clo – nên phơi 24–48 giờ trước khi sử dụng

• Dấu hiệu tạp nhiễm:

1. Xuất hiện váng, bọt trắng đục (nhiễm khuẩn)
2. Tảo nổi lấm tấm hoặc có màu sắc bất thường (nhiễm khuẩn, nhiễm tảo khác)
3. Có mùi hôi thối nhẹ (nhiễm khuẩn quá nhiều, tảo bị chết, ngừng sinh trưởng).

Nếu phát hiện sớm, có thể xử lý bằng cách lọc loại bỏ cặn, bổ sung dinh dưỡng, bổ sung nước, thay đổi điều kiện chiếu sáng, chỉnh pH, và thay dần môi trường mới.

Chăm sóc tảo trong quá trình nuôi không chỉ là theo dõi thông số mà còn cần sự quan sát kỹ lưỡng hằng ngày. Tảo phát triển tốt là khi nước có màu xanh rêu đậm, bề mặt có bóng khí li ti và tảo phân bố đều khắp bể. Khi môi trường được kiểm soát tốt, chỉ sau 7–14 ngày là có thể bắt đầu thu hoạch.