4.7. Làm thế nào để tái sử dụng môi trường nuôi tảo
Trong quy trình nuôi tảo xoắn, sau khi thu hoạch sinh khối, phần môi trường sau khi lọc còn chứa nhiều thành phần dinh dưỡng (muối khoáng) và một phần tảo đi qua lưới lọc. Nếu như đổ bỏ môi trường này thì sẽ rất lãng phí và có thể gây ảnh hưởng đến môi trường. Vì vậy, nếu tái sử dụng môi trường nuôi sẽ tiết kiệm được chi phí, giảm thiểu phát thải môi trường.
I. Tái sử dụng môi trường nuôi?
Sau mỗi chu kỳ thu hoạch, môi trường nuôi vẫn còn:
-
Nước nền giàu khoáng, kiềm hoá.
-
Một phần khoáng, dinh dưỡng chưa sử dụng hết.
-
Một lượng tảo nhỏ còn sót.
Vì vậy, việc tái sử dụng hợp lý có thể giúp tiết kiệm tới 40–60% chi phí, tiết kiệm thời gian chuẩn bị cho mẻ nuôi mới.
II. Khi nào KHÔNG nên tái sử dụng?
Bạn KHÔNG nên tái sử dụng môi trường trong các trường hợp sau:
| Tình huống | Lý do |
|---|---|
| Bể bị tạp nhiễm nặng (vi khuẩn, tảo lạ, động vật nguyên sinh) | Mầm bệnh hoặc yếu tố tạp nhiễm vẫn tồn lưu trong nước |
| Môi trường có mùi lạ, nước đổi màu (đen, vàng, sẫm nâu) | Có thể tích tụ chất hữu cơ phân hủy gây độc |
| Nồng độ các muối khoáng, amoniac vượt ngưỡng | Tảo dễ bị sốc hoặc chậm phát triển |
| Sau khi tái sử dụng nhiều lần, nghèo dinh dưỡng quá mức | Cạn kiệt dinh dưỡng, chứa nhiều tạp chất, tạp nhiễm |
III. Kiểm tra trước khi tái sử dụng
Trước khi tiếp tục nuôi mẻ mới, cần đánh giá nhanh môi trường còn lại:
-
Quan sát màu nước: Nếu còn trong xanh nhạt, không có váng – có thể dùng tiếp.
-
Đo pH: Nếu pH > 9 là tốt. Nếu pH < 8, cần bổ sung kiềm (NaHCO₃, Na2CO₃).
-
Kiểm tra nitơ và phosphate: Dùng que test nhanh hoặc chỉ số màu (nếu có).
-
Ngửi mùi: Nếu có mùi lạ (thối, tanh, hôi nhẹ) → nên thay mới.
IV. Cách tái sử dụng môi trường nuôi
Bước 1: Thu hoạch tảo xong, để lắng môi trường sau khi lọc tảo
- Để nước lắng qua đêm, cho cặn lắng xuống.
- Hút phần trong để tái sử dụng, loại bỏ cặn.
Bước 2: Kiểm tra các chỉ tiêu cơ bản
- pH lý tưởng: 9.0–10.5
- Màu nước: trong hoặc xanh nhạt
- Không có mùi lạ
Bước 3: Bổ sung thêm dinh dưỡng
Tùy theo loại môi trường ban đầu (Zarrouk, tự chế, cải tiến…), có thể sẽ bổ sung dinh dưỡng như sau:
| Thành phần | Tỷ lệ bổ sung (trung bình) |
|---|---|
| NaHCO₃ | 50–70% so với lượng ban đầu |
| Nitrat (NaNO₃) | 70–100% |
| Photphat (KH₂PO₄) | 30-50% |
| Khoáng vi lượng (MgSO₄, FeSO₄) | 30–50% |
Chú ý tỉ lệ bổ sung đảm bảo cân đối để tảo có thể sinh trưởng tốt sau đó.
Bước 4: Sục khí mạnh và đo lại pH
- Sục khí liên tục ít nhất 12h để hòa tan kiềm và ổn định hệ sinh thái.
- Nếu pH đạt >9 → có thể gây giống lại như bình thường.
V. Lưu ý khi tái sử dụng môi trường
- Bổ sung giống với tỉ lệ nhiều hơn đối với môi trường cũ.
- Không tái sử dụng môi trường khi tảo bị chết hàng loạt.
- Để đảm bảo sản xuất ổn định, chỉ nên tái sử dụng 2–3 lần rồi thay mới hoàn toàn.
- Ghi chép số lần tái sử dụng của từng bể
