Bài 3. Lịch sử phát hiện và sử dụng tảo xoắn Spirulina: Từ cổ đại đến hiện đại

Spirulina, một loại vi khuẩn lam (cyanobacteria) có khả năng quang hợp, đã tồn tại trên Trái Đất hơn 3,5 tỷ năm và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra oxy trong khí quyển nguyên thủy (Spirulina.gr, 2024). Tuy nhiên, việc con người phát hiện và sử dụng Spirulina như một nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng chỉ được ghi nhận trong vài thế kỷ gần đây.​

1. Spirulina được sử dụng trong các nền văn minh cổ đại

Đế chế Aztec (Mexico)

Vào thế kỷ 16, người Aztec ở vùng hồ Texcoco (nay là Mexico City) đã thu hoạch một loại “chất nhầy xanh” từ mặt hồ, gọi là tecuitlatl, để làm bánh hoặc pha vào đồ uống như một nguồn protein chính. Nhà chinh phục Tây Ban Nha Bernal Díaz del Castillo đã ghi nhận việc này trong các tài liệu của ông (Viridia Biotech, 2023). Tuy nhiên, sau cuộc chinh phục của người Tây Ban Nha, việc sử dụng tecuitlatl đã biến mất, có thể do sự thay đổi trong văn hóa và môi trường.​

Bộ tộc Kanembu (Chad)

Ở châu Phi, bộ tộc Kanembu tại khu vực hồ Chad đã thu hoạch Spirulina từ các ao hồ nhỏ và phơi khô thành bánh gọi là dihé, sử dụng trong các món súp và bán tại chợ địa phương. Việc sử dụng dihé đã được ghi nhận từ thế kỷ 9 và vẫn tiếp tục đến ngày nay (Proteios Green, 2023).​

2. Tái phát hiện và nghiên cứu hiện đại

Mặc dù Spirulina đã được sử dụng từ lâu, nhưng phải đến thế kỷ 20, nó mới được giới khoa học chú ý. Năm 1940, nhà thực vật học người Bỉ Pierre Dangeard đã mô tả dihé và xác định nó là một loại vi khuẩn lam (Wikipedia, 2025). Sau đó, vào những năm 1960, nhà thực vật học Jean Léonard đã xác nhận rằng dihé chính là Spirulina và tiến hành các nghiên cứu về sinh lý học và điều kiện nuôi trồng của nó, đặt nền móng cho việc sản xuất quy mô lớn trong thập niên 1970 (Wikipedia, 2025).​

3. Sự phát triển và ứng dụng hiện đại

Ngày nay, Spirulina được nuôi trồng rộng rãi trên toàn thế giới và được sử dụng như một loại thực phẩm chức năng giàu dinh dưỡng. Nhiều tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc và Tổ chức Y tế Thế giới đã công nhận giá trị dinh dưỡng của Spirulina và khuyến khích sử dụng nó để chống suy dinh dưỡng (Algorigin, 2024).​

Kết luận

Từ một loài vi khuẩn lam cổ đại, Spirulina đã trở thành một nguồn thực phẩm quý giá được con người sử dụng từ hàng thế kỷ trước. Việc tái phát hiện và nghiên cứu hiện đại đã mở ra nhiều ứng dụng mới cho Spirulina trong lĩnh vực dinh dưỡng và y tế. Sự kết hợp giữa kiến thức truyền thống và khoa học hiện đại đã giúp Spirulina trở thành một “siêu thực phẩm” của thế kỷ 21.​

Tài liệu tham khảo

• Spirulina.gr. (2024). History of Spirulina. Retrieved from https://www.spirulina.gr/history-of-spirulina/?lang=en

• Viridia Biotech. (2023). Spirulina: From Ancient Staple to Modern Superfood. Retrieved from https://blog.viridiabiotech.com/spirulina-ancient-staple-modern-superfood/

• Proteios Green. (2023). Spirulina – A Detailed Overview of Histories First Superfood. Retrieved from https://proteiosgreen.com/health/spirulina-a-detailed-overview-of-histories-first-superfood/

• Wikipedia. (2025). Spirulina (dietary supplement). Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/Spirulina_(dietary_supplement)

• Algorigin. (2024). What is the history of Spirulina? All the history!. Retrieved from https://algorigin.com/en/blogs/blog-en/spirulina-history