1.3. Chuẩn bị gì để bắt đầu nuôi tảo?

Có thể bắt đầu nuôi tảo ở quy mô nhỏ tại gia đình. Để nuôi tảo thành công cần chuẩn bị một số điều kiện tối thiểu bao gồm: (1) Nguồn tảo giống, (2) nước sạch, (2) môi trường dinh dưỡng, (4) ánh sáng và nhiệt độ, (5) các thiết bị hỗ trợ (gồm bể nuôi, bơm, guồng cánh khuấy, sục khí…)

1. Giống tảo

Giống tảo là yếu tố đầu tiên cần chuẩn bị. Có thể tìm giống tảo xoắn Spirulina từ các Viện nghiên cứu, Trường Đại học, hoặc các cơ sở sản xuất tảo có uy tín. Giống tảo thường được bảo quản dưới dạng:

• Ống thạch nghiêng hoặc đĩa thạch (dùng để nhân giống thuần).

• Huyền phù tảo sống (dạng nước), đựng trong chai, bình nhựa hoặc thủy tinh, sẵn sàng để nhân giống ra diện rộng.

Trước khi nhận giống tảo cần phải chuẩn bị tốt các điều kiện nuôi và các thiết bị cần thiết.

2. Nước sạch

Để tảo xoắn Spirulina phát triển tốt, cần có nguồn nước sạch, không có clo, không chứa kim loại nặng hay chứa các nguồn ô nhiễm (nhiễm khuẩn, động vật nguyên sinh, tảo lạ). Nguồn nước lý tưởng là nước sinh hoạt đã xử lý UV để khử khuẩn và các nguồn tạp nhiễm.

Độ pH thích hợp để nuôi tảo từ 8.5–10.5. Trước khi nuôi, cần pha nước với môi trường dinh dưỡng phù hợp (NaHCO3 và các muối khoáng) để đảm bảo ổn định pH, đủ khoáng và các chất vi lượng cần thiết cho tảo sinh trưởng.

3. Môi trường dinh dưỡng (muối khoáng)

Tảo cần các thành phần khoáng có trong môi trường tiêu chuẩn (Zarrouk). Ngoài ra, có thể dùng các công thức môi trường cải tiến từ môi trường Zarrouk để cho năng suất cao hơn hoặc có thể tiết kiệm chi phí.

4. Ánh sáng và nhiệt độ

Tảo cần ánh sáng để quang hợp. Nếu nuôi ngoài trời, nên chọn nơi có ánh nắng ít nhất từ 6–8 giờ/ngày, tránh ánh nắng gắt buổi trưa. Nếu nuôi trong nhà, có thể dùng đèn LED, đèn sợi đốt hoặc đèn huỳnh quang, công suất và thời gian chiếu sáng phụ thuộc vào mật độ và diện tích nuôi.

Nhiệt độ nước lý tưởng khoảng 28–35°C. Nếu nhiệt độ thấp quá tảo sẽ phát triển chậm; nếu nhiệt độ cao quá, tảo dễ bị sốc và chết.

5. Các thiết bị hỗ trợ 

Tùy theo điều kiện và quy mô, tảo có thể được nuôi trong

• Bình nhựa, bể kính: thích hợp cho mô hình nhỏ tại nhà.

• Bể xi măng, bể lót bạt HD/PE, bể composite: dùng cho quy mô vừa đến lớn.

• Hệ thống khuấy (quạt nước, máy khuấy) để tránh tảo lắng đáy và giúp trao đổi khí, lấy ánh sáng.

Các thiết bị đo như máy đo pH, nhiệt kế, TDS meter (đo độ dẫn điện), kính hiển vi để soi. Trong đó, cần thiết phải có kính hiển vi để đánh giá được mật độ, trạng thái của tảo cũng như khả năng tạp nhiễm.

6. Vệ sinh và kiểm soát

Bể nuôi, dụng cụ, chai lọ chứa tảo phải được rửa sạch, phơi khô, tránh nhiễm tạp khuẩn hoặc tảo lạ (loài tảo khác nhiễm vào bể nuôi).

Lưu ý thêm

• Sau khi nuôi tảo khoảng 7–14 ngày (tùy điều kiện nuôi, ánh sáng, nhiệt độ), có thể tiến hành thu sinh khối nếu tảo đạt mật độ dày.

• Trong giai đoạn đầu, nên quan sát màu nước: tảo khỏe có màu xanh lục lam đặc trưng, nước trong, không có mùi lạ, không có vệt hoặc mảng bám, không tạo quá nhiều bọt.

• Hàng ngày cần kiểm tra theo dõi mật độ, pH, ánh sáng, nhiệt độ và khả năng tạp nhiễm để điều chỉnh kịp thời.