3.1. Các chỉ số cần theo dõi: cường độ ánh sáng, nhiệt độ, pH, mật độ và tạp nhiễm

Trong nuôi tảo xoắn, việc theo dõi và kiểm soát các chỉ số môi trường là yếu tố then chốt quyết định đến năng suất, chất lượng và sự ổn định của bể tảo. Dưới đây là 5 chỉ số quan trọng mà người nuôi cần quan sát và ghi chép thường xuyên để đảm bảo tảo sinh trưởng ổn định và khỏe mạnh.

1. Cường độ ánh sáng

Ánh sáng là nguồn năng lượng chính cho quá trình quang hợp, là thức ăn của tảo xoắn.

1. Ngưỡng ánh sáng: 3.000–30.000 lux, tuỳ thuộc vào giống, mật độ để điều chỉnh cường độ ánh sáng phù hợp. Trong đó yếu tố giống tảo rất quan trọng.
2. Ánh sáng tự nhiên: Là nguồn sáng tốt nhất, tuy nhiên cần lưu ý tránh ánh sáng gắt vào buổi trưa hoặc đầu giờ chiều. Sử dụng lưới đen để che bớt một phần vào ngày hè nắng gắt.
3. Ánh sáng nhân tạo (trong nhà): Dùng đèn LED trắng hoặc đèn huỳnh quang, chiếu 12–16 giờ/ngày, thường chỉ để nhân giống.
4. Dấu hiệu thiếu ánh sáng: Tảo có màu xanh lợt, phát triển chậm.
5. Dấu hiệu dư ánh sáng: Tảo bị bạc màu, màu bể tảo hơi có ánh vàng, tảo có thể bị chìm hoặc kết vón, hoặc chết do sốc ánh sáng.

2. Nhiệt độ

Tảo xoắn là sinh vật ưa nhiệt ấm, tốc độ tăng trưởng phụ thuộc rất lớn vào nhiệt độ.

1. Ngưỡng tối ưu: 30–35°C.
2. Ngưỡng cho phép: 18–38°C.
3. Dưới 20°C: Tảo sinh trưởng chậm
4. Dưới 15°C: Tảo ngừng sinh trưởng (mùa đông lạnh)
5. Trên 38°C: Tảo ngừng sinh trưởng, có thể bị chết
6. Trên 42°C: Tảo chết hàng loạt

3. pH – độ kiềm của môi trường

Tảo xoắn phát triển tốt trong môi trường kiềm mạnh – đây cũng là yếu tố giúp hạn chế vi sinh vật có hại.

1. pH lý tưởng: 9.0–10.5.
2. Dụng cụ đo: Máy đo pH cầm tay hoặc giấy quỳ kiểm tra nhanh.
3. pH thấp (<8.5): Dễ bị nhiễm tạp, sinh trưởng chậm.
4. pH quá cao (>11): Làm giảm hấp thu dưỡng chất, tảo dễ bị yếu, sức đề kháng kém, sinh trưởng chậm và bị chết.

4. Mật độ tảo

Mật độ tảo thể hiện số lượng sợi tảo trong một đơn vị thể tích, mật độ tảo phản ánh tốc độ sinh trưởng và khả năng thu hoạch, hấp thu ánh sáng và hiệu suất sinh khối.

1. Mật độ trung bình tối ưu: Độ trong 6-8 cm (đo bằng đĩa Secchi).
2. Khi mật độ tảo quá dày: Độ trong từ 1-2 cm, ánh sáng không xuyên được, cần phải thu hoạch, để lâu tảo phía dưới bị chết.
3. Khi mật độ tảo quá loãng: Lãng phí dưỡng chất, giảm hiệu quả sử dụng dinh dưỡng, thời gian thu hoạch kéo dài, dễ bị nhiễm tạp.

5. Tạp nhiễm và dấu hiệu bất thường

Một trong những nguyên nhân lớn gây thất bại trong nuôi tảo là nhiễm tảo tạp, nấm, vi khuẩn hoặc động vật phù du. Cần theo dõi:

1. Màu nước: Nếu chuyển sang màu nâu, vàng, tím sẫm hoặc có váng nổi, cần kiểm tra kỹ.
2. Mùi nước: Mùi tanh nặng, chua hoặc thối là dấu hiệu nhiễm khuẩn hoặc phân hủy tảo chết.
3. Côn trùng, phù du: Kiểm tra định kỳ bằng kính lúp hoặc lọc mẫu.

Trong nuôi tảo xoắn, việc theo dõi và giữ 5 chỉ số chính: Ánh sáng – Nhiệt độ – pH – Mật độ – Tạp nhiễm luôn nằm trong tầm kiểm soát là yếu tố sống còn. Việc theo dõi định kỳ và ghi chép cẩn thận sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh các thông số, kịp thời phát hiện sự cố và duy trì hiệu suất cao trong suốt chu kỳ nuôi.

Như vậy 5 yếu tố quan trọng nhất bắt buộc phải theo dõi: 

1. 1. Cường độ ánh sáng
2. 2. Nhiệt độ
3. 3. pH – độ kiềm của môi trường
4. 4. Mật độ tảo
5. 5. Tạp nhiễm và dấu hiệu bất thường